Casus: Handelingsgericht arrangeren


CASUS HGA

Ryan is 4 jaar en 8 maanden, sinds 7 maanden in groep 1 bij juf Esther, op de Zonnebloem.

Ryan heeft gedragsproblemen, problemen met de sociale interactie, zijn taalontwikkeling blijft achter en hij is gauw moe. Juf Esther heeft al van alles geprobeerd, maar weet niet wat ze met Ryan aan moet. Ze heeft haar zorgen al besproken met de ouders van Ryan. Die  herkennen de signalen wel en noemen hem een kind met een gebruiksaanwijzing. Zij denken dat hij gewoon nog wat jong is voor zijn leeftijd. Ze stemmen er mee in dat de school probeert uit te zoeken wat er precies met Ryan aan de hand is en wat hij nodig heeft aan onderwijs en ondersteuning.

Wat kan het scenario Handelingsgericht arrangeren voor Ryan betekenen? We volgen deze stappen:

  1. Preventie / basisondersteunin
  2. Signalering
  3. Vaststellen ondersteuningsbehoefte
  4. Bepalen van onderwijs- en ondersteuningsarrangement
  5. Toewijzen van arrangement (inhoudelijk en financieel)
  6. Bieden van arrangement
  7. Volgen, evaluatie en nazorg

1.     Preventie / basisondersteuning

Doordat het handelingsgericht werken stevig in de school is verankerd (met groepsoverzichten, – plannen, -observaties en besprekingen)  is juf Esther van meet af aan gericht geweest op de onderwijs- en ondersteuningsbehoeften van Ryan en heeft zij hierover regelmatig contact gehad met zijn ouders. Zij heeft daarbij gekeken naar de situatie op school en thuis en naast de belemmeringen ook naar de kansen en mogelijkheden van Ryan. Karin, de intern begeleider, heeft Ryan en Esther geobserveerd in de klas, waardoor Esther feedback kon krijgen op het functioneren van Ryan en de mate waarin haar aanpak afgestemd was op Ryan’s ondersteuningsbehoeften. Door deze handelingsgerichte aanpak is haar handelingsrepertoire als leerkracht breder dan op scholen waar niet zo wordt gewerkt , waarmee de basisondersteuning die zij (en anderen in de school) Ryan konden bieden relatief hoog kon liggen.

2.     Signalering

Door het handelingsgericht werken heeft juf Esther vroegtijdig gesignaleerd dat Ryan extra onderwijsbehoeften heeft. Het groeidocument was daarbij ondersteunend voor haar. Zij heeft die signalen snel besproken met de IB’er (in de leerlingbespreking) en gedeeld met Ryan’s ouders. Zo kreeg zij tips voor de omgang met Ryan en kwam zij er onder meer achter dat Ryan heel  speciale interesses heeft. Ook Karin heeft haar nog aanvullende suggesties gegeven. Deze kennis heeft zij gebruikt in haar aanpak in de klas. Juf Esther kon zo ook een indruk krijgen van de ondersteuningsbehoeften van Ryan’s ouders, waarvoor zij hen wat adviezen en tips heeft gegeven. Jus Esther signaleerde ook wat zij zelf nodig heeft om Ryan beter te kunnen ondersteunen.

3.     Vaststellen ondersteuningsbehoeften

De aanpassingen in de klas en thuis werkten onvoldoende. Juf Esther, IB’er Karin en Ryan’s ouders besloten in de leerlingbespreking over Ryan om een trajectbegeleider van het samenwerkingsverband te vragen voor een  multidisciplinair overleg (MDO) op school. Trajectbegeleider Simone (schoolpsycholoog) adviseerde, op basis van de informatie van school en ouders in het groeidocument, om bij het MDO ook een gedragsspecialist van het SBO en een CJG-medewerker uit de ‘pool’ van het samenwerkingsverband uit te nodigen. Het groeidocument werd door juf Esther, Ryan’s ouders en Karin compleet gemaakt, ondertekend en digitaal verstuurd naar het Loket. Aan het MDO namen deel: juf Esther, Karin de IB’er, Ryan’s ouders, Simone, de gedragsspecialist van het SBO en de CJG-medewerker. In het MDO werden de vragen, verwachtingen, verklaringen, doelen, oplossingen en wensen van school, ouders en Ryan besproken, op basis van de rubrieken  ‘overzicht’, ‘inzicht’ en ‘uitzicht’. Het groeidocument werd hierbij doorgelopen en aangevuld. Zo werd een integraal beeld verkregen van de na te streven doelen, de onderwijs- en opvoedbehoeften van Ryan en de ondersteuningsbehoeften van juf Esther en Ryan’s ouders.

4.     Bepalen van onderwijs- en ondersteuningsarrangement

Op basis van dat integrale beeld werd in het MDO de gewenste aanpak bepaald. Eerst op basis van optimistisch, oplossingsgericht en creatief denken over mogelijkheden en kansen, zonder bij voorbaat acties uit te sluiten. In de laatste stappen van de bespreking werd vervolgens bekeken wat van deze wenselijke aanpak haalbaar was, vanuit een realistisch optimistische blik. De afgesproken acties richtten zich op ondersteuning van het hele systeem: Ryan, juf Esther en zijn ouders, aansluitend bij hun eigen krachten en mogelijkheden. Er werd onder meer besloten dat in eerste instantie Ryan, juf Esther en IB’er Karin ondersteuning zouden krijgen van de gedragsspecialist van het SBO en dat Ryan en zijn ouders ondersteuning zouden krijgen vanuit de jeugdhulp. Hiermee zou Ryan op de Zonnebloem kunnen blijven. Als na 3×2 maanden zou blijken dat de doelen niet behaald zijn en het aanbod toch onvoldoende passend was voor Ryan, dan zou in een nieuw MDO toch een plaatsing in het S(B)O overwogen worden.

Aan het einde van het overleg bleek dat iedereen tevreden was over de bespreking en de uitkomsten ervan. Ook deze afspraken werden vastgelegd in het groeidocument, evenals het voorlopige ontwikkelingsperspectief voor Ryan.

5.     Toewijzen van arrangement

In het MDO op school waren naast de schoolpsycholoog ook een expert van het SBO aanwezig en een CJG-medewerker. Daarmee was het MDO gemandateerd om een onderwijsarrangement voor Ryan en juf Esther en een jeugdhulparrangement voor Ryan en zijn ouders toe te wijzen (gecombineerd een OJA). Aan de eisen van het deskundigenadvies werd op deze wijze ook voldaan. Wanneer over 6 maanden een SBO- of SO-plaatsing aan de orde zou zijn, zou het MDO dus over de toelaatbaarheid kunnen beslissen. Alleen bij onduidelijkheden of meningsverschillen zou dan nog de bovenschoolse commissie van het samenwerkingsverband geraadpleegd moeten worden. De kosten voor het onderwijsarrangement kwamen voor rekening van het samenwerkingsverband en de kosten voor het jeugdhulparrangement uit jeugdhulpmiddelen.

6.     Bieden van arrangement

De ondersteuning voor Ryan en juf Esther werd geboden op school door de ambulant begeleider van SBO. Zij werkte op vaste tijden apart met Ryan en zij bood juf Esther extra adviezen voor de omgang met Ryan. De ouders kregen thuis begeleiding bij de aanpak van Ryan door een hulpverlener uit de jeugdhulp. Zij kregen adviezen over en coaching bij de benadering van Ryan, het bieden van structuur, zijn dagindeling, enzovoort. Simone, de trajectbegeleider, bewaakte de afstemming tussen de verschillende ondersteuningsactiviteiten en riep om de twee maanden de betrokkenen bij elkaar voor een MDO, om het verloop te bespreken. Zitten we op koers of moeten doelen of aanpak bijgesteld worden?

7.     Volgen, evaluatie en nazorg

Simone hield, samen met betrokkenen, zicht op de voortgang van de ondersteuning en informeerde regelmatig alle betrokkenen. Volgens afspraak werd na 6 maanden een evaluatie-MDO gevoerd met alle betrokkenen bij Ryan. Op basis van de laatste versie van het groeidocument werden de gemaakte afspraken en het behalen van de gestelde doelen geëvalueerd. Er werd vastgesteld dat het grootste deel van de doelen behaald was. Ryan deed het op school een stuk beter; zijn taalontwikkeling was flink vooruitgegaan. Juf Esther en Ryan’s ouders wisten hoe ze beter met hem om konden gaan en dat werkte ook. Maar de sociale interactie met zijn leeftijdsgenoten bleef nog een aandachtspunt. Als gevolg van de evaluatie werden daarom twee nieuwe doelen geformuleerd. Afgesproken werd dat Simone voorlopig nog de vinger aan de pols zou houden.